نوع مقاله : ترویجی
نویسندگان
1 بخش تحقیقات زنبورعسل، موسسه تحقیقات علوم دامی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.
2 بخش تحقیقات علوم دامی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی کردستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، سنندج، ایران.
چکیده
استان آذربایجان شرقی یکی از قطبهای اصلی زنبورداری کشور محسوب میشود و سهم قابل توجهی از کلنیهای زنبورعسل ایران را به خود اختصاص داده است. با وجود اهمیت این استان، تاکنون بررسی جامعی از چالشهای صنعت زنبورداری آن با مشارکت همه ذینفعان انجام نشده است. این مطالعه با هدف ارزیابی و اولویتبندی چالشهای صنعت زنبورداری استان آذربایجان شرقی طی سالهای 1401 تا 1402 انجام شد. پژوهش حاضر به روش پیمایشی و با استفاده از پرسشنامه، مصاحبه و بازدید میدانی از ۳۹ زنبورستان در شهرستانهای مختلف استان اجرا گردید. پرسشنامهها شامل اطلاعات زنبورستان، صفات عملکردی کلنیها، آفات و بیماریها و مسائل اقتصادی و اجتماعی زنبورداران بود. نتایج نشان داد که میانگین تولید عسل کلنیها در استان بالاتر از میانگین کشور، اما کمتر از میانگین جهانی است. آزمون کایاسکوئر بیانگر رابطه معنیدار بین نژاد زنبورعسل و تولید عسل، و همچنین بین نژاد و میزان آلودگی به کنه واروآ بود؛ بهطوریکه نژاد کارنیکا از نظر تولید عسل و نژاد بومی ایرانی از نظر مقاومت به کنه واروآ برتری نشان دادند. تحلیل اقتصادی حاکی از سودآور بودن حرفه زنبورداری در استان بود، هرچند سود خالص هر کلنی پایین ارزیابی شد. بر اساس یافتهها، مهمترین چالشهای زنبورداران شامل مشکلات بازار و بازاریابی، نبود صادرات، آلودگی به کنه واروآ، کمبود دارو و ملکه، خشکسالی و استرسهای محیطی است. در مجموع، تقویت برنامههای ترویجی، حمایت نهادی، توسعه بازار و استفاده هدفمند از نژادهای سازگار میتواند نقش مؤثری در پایداری و توسعه صنعت زنبورداری استان آذربایجان شرقی داشته باشد.
کلیدواژهها
موضوعات
)